Czy palenie węglem w piecu 5 klasy jest dozwolone?

Czy palenie węglem w piecu 5 klasy jest dozwolone? Obecnie palenie węglem w piecu 5 klasy jest w pełni legalne na terenie całej Polski, choć obowiązują istotne ograniczenia wynikające z uchwał antysmogowych uchwalanych regionalnie. Najważniejsze terminy oraz wyjątki zależą od miejsca zamieszkania i specyfiki lokalnych przepisów[1][2][5].

Czym są piece 5 klasy i dlaczego są tak istotne?

Piece 5 klasy to nowoczesne kotły na paliwa stałe zatwierdzone zgodnie z normą PN-EN 303-5:2012. Charakteryzują się one bardzo wysoką efektywnością energetyczną oraz bardzo niską emisją pyłów i tlenku węgla w porównaniu do starszych urządzeń. Piece tej klasy zużywają nawet o 40% mniej paliwa, co przekłada się na realne oszczędności oraz ograniczenie kosztów eksploatacyjnych[1][4][5].

Norma PN-EN 303-5:2012 narzuca surowe limity – np. dla pyłów emisja nie może przekraczać 150 mg/m³. Te wymagania czynią piece 5 klasy najnowocześniejszym wyborem spośród tradycyjnych urządzeń do ogrzewania węglem i drewnem, choć należy pamiętać, że nawet one nadal generują smog[1][5].

Legalność palenia węglem w piecu 5 klasy – ogólnokrajowe przepisy

Na poziomie krajowym palenie węglem w kotłach 5 klasy jest obecnie dozwolone. Od 1 stycznia 2020 r. na rynku mogą być sprzedawane wyłącznie urządzenia tej klasy – starsze piece (klas 3-4) można użytkować jedynie do 2027 roku, a „kopciuchy” (bezklasowe) są już zakazane w wielu regionach[2][5].

Status prawny użytkowania pieców 5 klasy odnosi się jednak głównie do aktualnie zamontowanych urządzeń, ponieważ sprzedaż i nowy montaż pieców niższej klasy stał się już nielegalny. Kluczowe są zatem data montażu oraz miejsce instalacji kotła[2][5].

Regionalne uchwały antysmogowe i konkretne zakazy

W Polsce obowiązują regionalne uchwały antysmogowe, które mogą znacząco przyspieszać terminy wycofania pieców węglowych nawet klasy 5. W województwie śląskim użytkowanie kotłów 5 klasy kupionych przed 2020 rokiem jest dozwolone najdłużej – do 2026 roku lub dłużej, w zależności od uchwały. W Małopolsce piece niższe niż 5 klasy są niedozwolone od 2023 lub 2027 roku, w Świętokrzyskiem zakaz palenia węglem w piecach klasy 5 będzie obowiązywał od lipca 2026 roku, jeśli właściciel ma dostęp do sieci gazowej[2][4][10].

Dodatkowe ograniczenia pojawiają się także na innych obszarach. Na przykład w Łódzkiem użytkownicy pieców starszych niż 2018 rok będą musieli od 2026 roku instalować filtry, co podniesie koszt korzystania z tych urządzeń oraz wpłynie na ich faktyczną legalność[4][10].

Ostateczny ogólnopolski zakaz palenia paliwami stałymi (węgiel, drewno i inne) we wszystkich typach pieców, niezależnie od klasy, wejdzie w życie 1 września 2035 r.[1].

Konsekwencje nieprzestrzegania przepisów

Naruszenie przepisów dotyczących użytkowania niezgodnych kotłów grozi szeregiem sankcji. Za spalanie węgla w piecu, który nie spełnia aktualnych norm lub nie wpisuje się w regionalne regulacje, można otrzymać mandat do 500 zł za każde rozpalenie oraz grzywnę do 5000 zł. Kara może być wymierzana wielokrotnie, w przypadku powtarzających się wykroczeń[2][4][6].

Odpowiedzialność za kontrolę ponoszą strażnicy miejscy oraz funkcjonariusze ochrony środowiska. Dodatkowo dane z systemów monitoringu jakości powietrza umożliwiają skuteczne egzekwowanie przepisów w miastach i gminach objętych uchwałami antysmogowymi[2][4].

Dotacje i alternatywy dla węgla – wsparcie dla użytkowników

W ostatnich latach rząd oraz liczne organizacje oferują dotacje na wymianę pieców. Wnioski złożone do krajowych programów opiewają już na ponad 38,8 mld zł, z czego wypłacono właścicielom domów 16,7 mld zł[2]. Najpopularniejsze alternatywy to ogrzewanie gazowe oraz pompy ciepła, które odpowiadają na rygorystyczne wymagania stawiane przez lokalne i krajowe prawo[5].

Zachęty do zamiany pieca na nowocześniejsze źródło ciepła podkreślają kierunek rozwoju polskiej polityki grzewczej – całkowite wycofanie węgla jako powszechnego paliwa do ogrzewania. Przykładem są regiony takie jak Śląsk, gdzie odejście od pieców węglowych planowane jest już na rok 2030, czyli pięć lat przed ogólnopolskim terminem[1][4][7].

Podsumowanie: Czy nadal można legalnie palić węglem w piecu 5 klasy?

Obecnie palenie węglem w piecach 5 klasy jest dozwolone, ale wyłącznie w ramach wyznaczonych przez lokalne uchwały antysmogowe. Pełna legalność obowiązuje jeszcze w większości regionów, jednak kolejne województwa wprowadzają sukcesywnie wcześniejsze zakazy. Najpóźniejsza data zakończenia legalnego palenia węglem w całym kraju to 1 września 2035 r., z regionalnymi skracającymi je wyjątkami – nawet do 2026 roku w świętokrzyskim i łódzkim[1][2][4][5][10].

Użytkownicy powinni na bieżąco śledzić zmiany przepisów, dostosowywać instalacje do wymogów lokalnych uchwał i rozważać zainteresowanie ofertą dotacyjną. W perspektywie kolejnej dekady paliwa stałe znikną z polskiej energetyki rozproszonej, a piec 5 klasy stanie się jedynie przejściowym etapem transformacji energetycznej[1][2][5].

Źródła:

1. https://www.wegiel24.info/piece-5-klasy-zakaz/
2. https://forsal.pl/gospodarka/aktualnosci/artykuly/10493487,calkowity-zakaz-palenia-w-piecach-juz-od-stycznia-2026-inaczej-grozi-kara-grzywny-5000-zl.html
3. https://czysteogrzewanie.pl/podstawy/uchwaly-antysmogowe/
4. https://dom.wprost.pl/porady-domowe/12142552/1-stycznia-2026-wchodzi-calkowity-zakaz-grzywna-to-nawet-5000-zl.html
5. https://www.viessmann.pl/pl/blog/do-kiedy-mozna-palic-weglem-w-polsce-aktualne-przepisy-przyszle-nowelizacje.html
6. https://www.traktorykubota.pl/palenie-weglem-od-1-stycznia-groza-surowe-kary-rolnicy-musza-sprawdzic-jeden-szczegol/
7. https://kobo-energy.pl/zakaz-palenia-weglem-do-kiedy-mozna-palic-weglem-w-polsce/
8. https://www.munipro.pl/zakaz-palenia-weglem-od-2026/
9. https://samorzad.gov.pl/web/gmina-medyka/obowiazek-wymiany-starych-kotlow-na-paliwo-stale-do-konca-2021-roku
10. https://swatt.pl/pl/SWATT_WIEDZY/wiedza/zakaz-palenia-w-kopciuchach-na-slasku-od-2026-roku