Czym jest wiskoza i jak wpływa na komfort noszenia ubrań?

Wiskoza to jeden z najważniejszych materiałów wykorzystywanych w przemyśle odzieżowym na świecie, obok bawełny i poliestru. Powstała jako odpowiedź na potrzebę stworzenia tkaniny o właściwościach zbliżonych do naturalnych włókien, utrzymując przy tym bardziej przystępną cenę oraz szerokie możliwości produkcyjne. W niniejszym artykule dowiesz się, czym dokładnie jest wiskoza, jak przebiega proces jej wytwarzania oraz w jaki sposób wpływa ona na komfort noszenia ubrań.

Czym jest wiskoza?

Wiskoza to sztuczny materiał włókienniczy wytwarzany z naturalnej celulozy pozyskiwanej przede wszystkim z pulpy drzewnej, takich gatunków jak sosna, świerk, buk czy brzoza. Celuloza stanowi podstawę do otrzymania płynu przędzalniczego o wysokiej lepkości, który w dalszych etapach zamieniany jest w postać włókien[1][2][3][6].

Proces uzyskiwania wiskozy opiera się na chemicznej obróbce celulozy. Materiał ten jest nazywany włóknem sztucznym o naturalnym pochodzeniu, a dokładniej – regenerowaną celulozą. Oznacza to, że chociaż surowiec wyjściowy jest naturalny, w jego produkcji zachodzą procesy chemiczne prowadzące do znaczących zmian właściwości fizycznych i strukturalnych surowca[2][3][4][5][7].

Najczęściej wykorzystywanymi składnikami są oczyszczona celuloza drzewna, ług sodowy, dwusiarczek węgla, kwas siarkowy oraz siarczan sodu[3]. Efektem końcowym, po licznych etapach przemian chemicznych, jest włókno lub tkanina o szerokim zakresie zastosowań, zarówno w produkcji odzieży, jak i innych wyrobów tekstylnych[1].

Proces produkcji wiskozy – szczegóły i etapy

Podstawowymi surowcami do produkcji wiskozy są drewno drzew iglastych oraz liściastych, najczęściej sosna, świerk oraz buk. Pierwszym etapem jest pozyskanie i oczyszczenie masy drzewnej w celu wydobycia celulozy[3][6].

Kolejno, masa ta poddawana jest działaniu ługu sodowego (NaOH), tworząc tzw. alkalicelulozę. Następnie do tak powstałego związku dodaje się dwusiarczek węgla (CS2), uzyskując sól sodową ksantogenianu celulozy. Ten związek jest później rozpuszczany ponownie w ługu sodowym, co daje gęstą, lepką ciecz – płyn wiskozowy, przypominający konsystencją miód[1][2][3].

Najważniejszy moment to wypuszczanie tej cieczy przez specjalne dysze, pod ciśnieniem, do roztworu zawierającego kwas siarkowy, siarczan sodu oraz siarczan cynku. W tym środowisku zachodzi regeneracja celulozy, która wytrąca się z roztworu pod postacią cienkich włókien ciągłych (używanych do produkcji jedwabiu sztucznego) lub ciętych (do tkanin bawełnopodobnych lub wełnopodobnych)[3]. W strukturze włókien decydujący jest właśnie sposób obróbki i rodzaj zastosowanych chemikaliów.

Właściwości wiskozy wpływające na komfort noszenia ubrań

Jedną z najbardziej cenionych cech wiskozy jest jej komfort noszenia. Materiał ten łączy przyjemną miękkość z wysoką oddychalnością i właściwościami higroskopijnymi. Dzięki temu dobrze pochłania wilgoć i błyskawicznie ją odparowuje, co czyni wiskozę wyjątkowo komfortową w cieplejszym klimacie oraz podczas aktywności wymagających odprowadzania potu[2][4][5][6][7].

Wiskoza bywa określana jako „sztuczny jedwab”, ze względu na delikatność, lekkość oraz możliwość uzyskania błyszczącego, śliskiego wykończenia tkaniny. Włókna te można również przetwarzać tak, by uzyskać struktury przypominające bawełnę, len czy wełnę, nadając im matową powierzchnię i różne odczucia termiczne – od chłodu po większą izolację cieplną[2][5][6].

Materiał ten dobrze układa się na ciele, jest lekki i łagodny dla skóry. Wiskoza świetnie sprawdza się w odzieży letniej, ponieważ daje poczucie przewiewności i świeżości. Jej higroskopijność sprawia, że ubrania nie przyklejają się do ciała nawet przy wyższej wilgotności powietrza. Właśnie te walory wyróżniają wiskozę na tle innych, mniej oddychających tkanin[5][7].

Warto jednak dodać, że wiskoza tkaninowa ma tendencję do gniecenia się i wymaga regularnego prasowania, natomiast dzianiny wiskozowe, które obecnie zyskują popularność, są elastyczniejsze i mniej podatne na zagniecenia. Z tego względu coraz więcej producentów sięga po dzianiny (np. w odzieży codziennej), które oprócz komfortu oferują praktyczność użytkowania[2][4][5][6].

Wiskoza a trendy ekologiczne i nowoczesna moda

W ostatnich latach znacznie wzrosła popularność wiskozy jako alternatywy dla jedwabiu, zwłaszcza w projektach modowych promujących zrównoważony rozwój i wegański styl życia. Dzianiny wiskozowe są doceniane za swoją elastyczność, lekkość oraz łatwość pielęgnacji, a rozwój produkcji włókien bazujących na celulozie z eukaliptusa czy brzozy poszerza możliwości ekologicznego pozyskania materiału[2][4][5][6].

Obecnie wiskoza pozostaje jednym z najczęściej wybieranych materiałów odzieżowych na świecie, stanowiąc konkurencję dla włókien syntetycznych i bawełny. Jej szerokie zastosowanie, komfort noszenia oraz opcje przyjazne środowisku sprawiają, że staje się kluczowym graczem we współczesnych trendach modowych i tekstylnych[5].

Najważniejsze zalety i ograniczenia wiskozy

Do głównych zalet wiskozy należą: miękkość, lekkość, zdolność do pochłaniania wilgoci oraz wysoka przepuszczalność powietrza. Te cechy mają szczególne znaczenie dla osób poszukujących tkanin komfortowych w użytkowaniu przez cały dzień, zwłaszcza latem lub podczas aktywności wymagających dobrej wentylacji skóry[2][4][5][6][7].

Zaletą jest także jej wszechstronność – możliwość nadania materiałowi właściwości zbliżonych zarówno do bawełny, lnu, jak i jedwabiu, przez odpowiednią obróbkę. Podatność na zadruk oraz trwałość barw dodatkowo zwiększają jej atrakcyjność dla producentów i użytkowników[5][6].

Do wad należy przede wszystkim skłonność do gniecenia się w tkaninach oraz konieczność prasowania. Dzianiny wiskozowe są mniej podatne na te problemy i charakteryzują się dobrą elastycznością, natomiast klasyczne tkaniny wymagają odpowiedniej pielęgnacji. Warto o tym pamiętać przy wyborze ubrań do określonego stylu życia[5].

Podsumowanie

Wiskoza to materiał odzieżowy o sztucznym, ale naturalnym pochodzeniu, łączący zalety włókien celulozowych i nowoczesnych technologii chemicznych. Wyróżnia się kompleksem cech gwarantujących wysoki komfort noszenia: miękkością, przewiewnością, chłonnością i zmiennością fakturową. Wady materiału ograniczają się głównie do gniotliwości tkanin, co minimalizują współczesne odmiany dzianinowe. Dynamiczny rozwój ekologicznych i funkcjonalnych wariantów umacnia pozycję wiskozy jako jednego z najważniejszych materiałów przyszłości.

Źródła:

• [1] https://wsjp.pl/haslo/podglad/62266/wiskoza/5245984/ciecz
• [2] https://www.lancerto.com/pl/blog/wiskoza
• [3] https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82%C3%B3kna_wiskozowe
• [4] https://materialytkaniny.pl/pl/n/Wiskoza-co-to-za-material-Sztuczny-czy-naturalny/31
• [5] https://quiosque.pl/blog/wiskoza-co-to-za-material-przedstawiamy-fakty-i-mity/
• [6] https://drukdlaciebie.pl/wiskoza-bez-tajemnic-co-to-za-material-jakie-ma-wlasciwosci-i-czy-nadaje-sie-do-nadrukow/
• [7] https://gatta.pl/blogs/blog/wiskoza-co-to-za-material-jakie-zalety-maja-ubrania-z-wiskozy