Wiskoza – tajemnicze włókno między naturą a technologią

Wiskoza odgrywa kluczową rolę we współczesnym przemyśle tekstylnym. To trzecie najpopularniejsze włókno tekstylne na świecie, które łączy w sobie naturalne pochodzenie i zaawansowane procesy technologiczne. W tym artykule wyjaśnimy, czym wiskoza jest, jakie posiada właściwości, jak proces jej produkcji wpływa na finalne cechy materiału i dlaczego stała się tak cenionym surowcem w branży odzieżowej[1][4][9].

Wiskoza – czym jest to tajemnicze włókno?

Wiskoza, znana także jako rayon, jest regenerowanym włóknem celulozowym. To oznacza, że nie jest włóknem syntetycznym, choć przechodzi intensywną obróbkę chemiczną, bazuje całkowicie na naturalnej celulozie pozyskanej z drewna, bawełny lub lnu[1][2][4]. Jako materiał powstała pod koniec XIX wieku jako ekonomiczna alternatywa dla jedwabiu i do dziś zachowuje pewne cechy tej luksusowej tkaniny – miękkość, przewiewność i charakterystyczny połysk, który często jest matowiony specjalnymi dodatkami[2][4][5].

Wiskoza wyróżnia się półsyntetyczną naturą: surowcem jest tu pulpa drzewna (40–50% celulozy w przypadku drewna, do 90% w bawełnie), którą przekształca się za pomocą nowoczesnych metod przemysłowych w gładkie, elastyczne, komfortowe włókno. Dzięki temu procesowi łączy najlepsze cechy naturalnych i technologicznych materiałów[4][9].

Właściwości wiskozy – połączenie komfortu i funkcjonalności

Kluczową cechą wiskozy jest wyjątkowa higroskopijność. To włókno potrafi wchłonąć 2 razy więcej wilgoci niż bawełna, co przekłada się na komfort noszenia nawet w najbardziej wymagających warunkach[1][3]. Jest miękka w dotyku, delikatna, przyjemna na skórze oraz antystatyczna, dzięki czemu nie przyciąga kurzu ani drobinek[1][2][3].

Wiskoza jest ceniona za możliwość łatwego barwienia i mieszania z innymi materiałami, zarówno naturalnymi (np. bawełną) jak i syntetycznymi (np. lycrą czy elastanem). Uzyskane w ten sposób tkaniny wykazują dodatkowe właściwości jak elastyczność, lepsza sprężystość czy większa wytrzymałość[1][3][4].

Wadą tego włókna jest wyraźna utrata wytrzymałości po zamoczeniu – mokra wiskoza może stracić nawet do 50% swojej wytrzymałości[1]. Ponadto, tkaniny wiskozowe łatwo się gniotą i są mniej odporne na rozciąganie w mokrym stanie, jednak ich trwałość w suchym środowisku jest wysoka[1][3][6].

Naturalna przewiewność zapewnia ochronę przed przegrzaniem latem i dogrzewanie zimą, czyniąc wiskozę surowcem uniwersalnym[1][3][6].

Proces produkcji – jak powstaje wiskoza?

Wytwarzanie wiskozy polega na szczegółowo kontrolowanych procesach chemicznych. Podstawowym składnikiem jest tutaj celuloza pochodząca głównie z drewna (o czystości 40–50%) lub rzadziej z bawełny (do 90% czystej celulozy)[4]. Surowiec rozpuszcza się w roztworze sody kaustycznej, tworząc tzw. alkaliczną celulozę. Włókna te są następnie prasowane przez wałki, co pozwala usunąć nadmiar wody, a kolejnym etapem jest ich przędzenie i formowanie w końcowy kształt[4][6][9].

Dzięki zastosowaniu precyzyjnych dodatków można uzyskać pożądany połysk, matowość lub właściwości użytkowe. W nowoczesnych zakładach coraz częściej wykorzystuje się także dodatki takie jak lycra lub elastan, by podnieść elastyczność oraz poprawić komfort podczas noszenia[3][4][6].

Mieszanki i zastosowania – gdzie sprawdza się wiskoza?

Wiskoza bardzo dobrze łączy się z innymi włóknami. Często spotyka się kompozycje 50/50 z bawełną, co wpływa na zwiększenie wytrzymałości oraz poprawia układanie się tkaniny w końcowych wyrobach[3]. Z kolei domieszka syntetyków takich jak lycra lub elastan nadaje odzieży sprężystości i pozwala uzyskać elastyczność pożądaną w odzieży sportowej czy codziennej[3][4].

Ze względu na swoje właściwości: dużą chłonność, przewiewność oraz delikatność, wiskoza jest szeroko wykorzystywana w modzie letniej i sportowej. Dla osób ze skłonnością do alergii lub problemów ze skórą stanowi idealny wybór, oferując przyjazność dla skóry i komfort noszenia przez cały dzień[3][4][5].

Wiskoza i ekologia – nowe trendy w produkcji

Rosnąca świadomość ekologiczna wpływa na rozwój bardziej zrównoważonych metod wytwarzania wiskozy. Obecnie prowadzi się badania nad ekologicznymi wariantami tego włókna, w których wykorzystuje się certyfikowaną celulozę drzewną z kontrolowanych plantacji, co ogranicza negatywny wpływ na środowisko i wspiera wytwarzanie odzieży zgodnej z ideą zrównoważonej mody[3][4][5].

Wraz z innowacjami poprawiającymi jakość i ograniczającymi zużycie chemikaliów, wiskoza umacnia swoją pozycję wśród alternatyw przyjaznych dla ludzi i środowiska. Dzięki temu zachowuje status jednego z najważniejszych włókien tekstylnych na świecie, będąc łącznikiem pomiędzy naturą a zaawansowanymi technologiami[4].

Podsumowanie

Wiskoza to regenerowane włókno celulozowe o szerokim zastosowaniu i wyjątkowych właściwościach użytkowych. Wyróżnia je doskonała higroskopijność, miękkość, możliwość łączenia z innymi surowcami oraz przystosowanie do najnowszych trendów w zrównoważonej modzie. Za sprawą synergii natury i technologii wiskoza pozostaje jednym z najciekawszych i najbardziej funkcjonalnych materiałów współczesnego świata tekstyliów[1][3][4][5][6][9].

Źródła:

• [1] https://rito.pl/content/50-wiskozowa
• [2] https://quiosque.pl/blog/wiskoza-cechy-tkaniny/
• [3] https://www.bssolutions.pl/styl-zycia/wlasciwosci-wiskozy
• [4] https://www.ekologia.pl/kobieta/wiskoza-tkanina-opis-wlasciwosci-i-zastosowanie-wiskozy/
• [5] https://silkmilk.pl/wiskoza-co-to-za-material
• [6] https://najko.pl/uncategorized/tkaniny-wiskozowe-pochodzenie-i-wlasciwosci/
• [9] https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82%C3%B3kna_wiskozowe